នៅក្នុងសម័យកាល IoT (Internet of Things) បច្ចេកវិទ្យាឥតខ្សែបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់។ ក្រៅពី Wi-Fi និង Bluetooth ដែលយើងធ្លាប់ស្គាល់ នៅមានបច្ចេកវិទ្យាមួយទៀតដែលកំពុងគ្របដណ្តប់លើទីផ្សារឧបករណ៍វៃឆ្លាត (Smart Devices) នោះគឺ Zigbee។
 

Zigbee គឺជាស្តង់ដារទំនាក់ទំនងឥតខ្សែ (Wireless Standard) ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងសម្រាប់ការបញ្ជូនទិន្នន័យក្នុងចម្ងាយជិត កម្រិតល្បឿនទាប និងប្រើប្រាស់ថាមពលតិចបំផុត។ វាដំណើរការលើពិធីការ IEEE 802.15.4 ដែលខុសពី Wi-Fi ត្រង់ថាវាផ្តោតលើការបញ្ជូនសារបញ្ជាខ្លីៗ (ដូចជា បើក/បិទភ្លើង) ជាជាងការបញ្ជូនទិន្នន័យធំៗដូចជា វីដេអូ។

លក្ខណៈបច្ចេកទេសសំខាន់ៗ

+ Mesh Networking: ឧបករណ៍នីមួយៗអាចធ្វើជាអ្នកបញ្ជូនបន្ត (Repeater) ជួយឱ្យបណ្តាញគ្របដណ្តប់បានឆ្ងាយ និងមានស្ថេរភាពខ្ពស់។

+ ថាមពលទាប (Low Power): ឧបករណ៍ប្រើ Zigbee (ដូចជាសេនស័រទ្វារ) អាចប្រើថ្មបានរហូតដល់ ១ ទៅ ២ ឆ្នាំដោយមិនបាច់ប្តូរ។

+ ប្រេកង់ (Frequency): ជាទូទៅដំណើរការលើកម្រិត 2.4 GHz (ជាសកល) និងមានកម្រិត Sub-GHz (868/915 MHz) ក្នុងតំបន់ខ្លះ។

+ សុវត្ថិភាព: ប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធកូដនីយកម្ម AES-128 bit ដែលមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់។

ក្នុងបណ្តាញ Zigbee មួយ ត្រូវមានឧបករណ៍ ៣ ប្រភេទដើរតួខុសៗគ្នា៖

+ Zigbee Coordinator (មេបណ្តាញ): ជាអ្នកគ្រប់គ្រងបណ្តាញទាំងមូល (ដូចជា Hub ឬ Gateway)។

+ Zigbee Router (អ្នកបញ្ជូនបន្ត): ជាឧបករណ៍ដែលដោតភ្លើងជាប់ (ដូចជា អំពូលភ្លើង ឬ ព្រីភ្លើងវៃឆ្លាត) ដែលជួយពង្រីកសញ្ញា។

+ Zigbee End Device (ឧបករណ៍ចុងក្រោយ): ជាឧបករណ៍ប្រើថ្ម (ដូចជា សេនស័រចលនា កុងតាក់ឥតខ្សែ) ដែលទទួលបញ្ជាតែមិនបញ្ជូនសញ្ញាបន្ត។

គុណសម្បត្តិ និងគុណវិបត្តិ

+ គុណសម្បត្តិ

  - សន្សំសំចៃថ្មខ្លាំង: ល្អសម្រាប់សេនស័រតូចៗ។

  - ស្ថេរភាពខ្ពស់: បើឧបករណ៍មួយខូច វារកផ្លូវផ្សេងបញ្ជូនសញ្ញា (Self-healing)។

  - តម្លៃសមរម្យ: បន្ទះឈីបមានតម្លៃទាប។

+ គុណវិបត្តិ

  - ល្បឿនទាប: មិនអាចប្រើសម្រាប់កាមេរ៉ាសុវត្ថិភាពបានទេ។

  - ត្រូវការ Hub: មិនអាចភ្ជាប់ទៅទូរសព្ទដោយផ្ទាល់ទេ (ត្រូវមាន Gateway)។

  - ចម្ងាយខ្លី: ចម្ងាយរវាង Node នីមួយៗខ្លី (១០-៣០ ម៉ែត្រ)។

នៅឆ្នាំ ២០២៦ នេះ បច្ចេកវិទ្យា Zigbee បានបោះជំហានទៅមុខយ៉ាងខ្លាំងជាមួយនឹង Zigbee 4.0 ដែលនាំមកនូវមុខងារថ្មីៗដូចជា៖

+ Zigbee Direct: អនុញ្ញាតឱ្យទូរសព្ទដៃបញ្ជាឧបករណ៍ Zigbee តាមរយៈ Bluetooth ដោយមិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់ Hub ក្នុងដំណាក់កាលដំឡើងដំបូង។

+ Suzi (Sub-GHz): បច្ចេកវិទ្យាថ្មីដែលជួយឱ្យសញ្ញា Zigbee បាញ់បានឆ្ងាយជាងមុន និងឆ្លងកាត់ជញ្ជាំងបានល្អជាងមុន។

+ ការដើរទន្ទឹមគ្នាជាមួយ Matter: Zigbee បន្តរឹងមាំដោយអាចធ្វើការងារជាមួយស្តង់ដារ Matter ដើម្បីឱ្យឧបករណ៍ខុសម៉ាកគ្នាអាចបញ្ជាគ្នាបានយ៉ាងរលូន។

ប្រសិនបើអ្នកចង់រៀបចំផ្ទះវៃឆ្លាត (Smart Home) ដែលមានឧបករណ៍ច្រើន និងចង់ឱ្យថ្មប្រើបានយូរ Zigbee នៅតែជាជម្រើសលេខ ១ ដែលមិនអាចរំលងបាន បើទោះបីជាមានបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដូចជា Thread ចូលមកប្រកួតប្រជែងក៏ដោយ។